آوردند ، تا به اين‌جا رسانيدم . چند روز بعد معلوم شد اسكندر خان نايب و همه‌كارهء بهاء السلطان كه پسرخالهء حضرت عليه والدهء محترمه مىشود چون اين‌همه آشوب و مرافعه را ملاحظه مىكند رفته به محمد على نوشته كه بيا به همراهى خودم عرايض خود را به سپهسالار بكن انشاء الله رسيدگى مىفرمايند . او هم نزد مشار اليه رفته و اسكندر خان زنجيرى به گردنش گذاشته روانه نموده است كه يا به عرضش برسيد يا او را از زحمت زندگانى آسوده نمائيد كه بيچاره به مردن راضىتر است تا اين زندگى . سى هزار تومان مىگويند مخارج براى گرفتارى محمد على تراشيده‌اند و اقلا ده بيست لقب و منصب سردارى و امير تومانى . حالا چه به سرش بياورند معلوم نيست . اين مسئله كه الحمد لله به تدابير صائبهء سپهسالار و وزراى كرام صورت انجام پذيرفت . تظلم تجار ولايات مطلب ديگر تظلم و اجتماع تجار بوشهر و شيراز و اصفهان و يزد و كرمان است براى عمل گمرك كه مىخواهند صد پنج در بندر گرفته و در ساير نقاط هم از قرار سابق كه سالى هفتد و پنجاه هزار تومان طلب بانك روس داده شود كه دولت مزبور تمام گمركات را گرو گرفته مبادا خودش ضبط كند . تجار هم با علما يكى شده سخت ايستاده‌اند كه نمىدهيم و عمل گمرك بايد كما فى السابق باشد و مباشر ايرانى [ باشد ] نه فرنگى بلجيكى . صريح از شيراز تلگرافى كرده‌اند كه در روزنامهء جبل المتين ديدم آخرش نوشته بود ازبس از ما رعيت بيچاره پول گرفته شد و به ناحق و ناواجب به مصارف بيمعنى و مواجبهاى غيرلازم داده شد به‌جان آمديم ، ديگر نمىدهيم و نداريم . گمرك و آذربايجان چيزى كه بيشتر اين تجار سمت جنوبى ما را به سر غيرت انداخته اين است كه مشير الدوله تلگراف نموده كه اين تعرفهء جديد پس از مجالس متعدده كه در آذربايجان منعقد گرديد برقرار شده و بايد عموم تجار قبول كنند . آنها جمعا جواب زده‌اند كه معلوم مىشود ماها رعيت شاهنشاه و تجار ايرانى نبوديم ، فقط مملكت و تجارت ايران منحصر به همان خطهء آذربايجان است . پس بايد اين گمرك را همان از آنها گرفت . زيرا اگر ما هم گمرك و ماليات بده رعيت پادشاه بوديم در اين مجالس اقلا شركت داشته يا يك همچو مجلسى هم در اين سمت مملكت برپا مىشد تا ما هم مطالب خود را بگوئيم و بعد قانون جديد اجرا شود . بلى تجار تبريز هرچه را تجارت مىكند و راجع به عمل آنها است گمرك آن را از سابق هم كمتر منظور داشته‌اند و آنچه راجع به ما است مبلغها علاوه كرده‌اند .